بازیافت فرصتی دوباره برای تنفس زمین

 

دستور العمل و راهنمای ساخت واحدهای بیو کمپوست خانگی در مناطق روستایی      

 

هدف از تدوین این دستور العمل تحقق بخشیدن به بازیافت پسماندهای آلی در مناطق روستائی از طریق دهیاریها و ایجاد وحدت رویه در انتخاب روش صحیح تولید کود کمپوست به منظور به حداقل رساندن اثرات سوء زیست محیطی ،بهداشتی و اجتماعی ناشی از پراکنش مواد زائد فساد پذیر در حریم روستاها در سطح کشور است.

 

در حال حاضر یکی از مهمترین معضلات موجود بهداشتی در سطح روستاهای کشور انباشت پسماندها  و پراکندگی آنها در حریم روستاها و نواحی پیرامون آنها می باشد که تا کنون آ نچنان که شایسته است بدان توجه کافی نشده است .

       با توجه به تعدد  و پراکندگی روستاها در سطح هر استان و شرایط اقلیمی آن ،نوع آداب و رسوم هر منطقه ،حجم زباله تولید شده علاوه بر به مخاطره انداختنبهداشت عمومی،اثرات سوءزیست محیطی  را در بر دارد . از آنجا که قسمت اعظم زباله های تولید شده در مناطق روستائی را مواد زائد آلی تشکیل می دهند ،لذا به منظور کاهش حجم زباله های تولید شده و بازیابی آنها ،دفتر تاسیسات ،تجهیزات و خدمات روستائی معاونت امور دهیاریها دستور العمل حاضر را تدوین تا با تبدیل پسماندهای آلی به کود کمپوست موجبات دفع و بازیافت ضایعات آلی و کشاورزی را فراهم آورد.

 

تولید کمپوست در واقع یک فرآیند تجزیه بیولوژیکی است که در آن مواد زائد آلی و فساد پذیر   تحت شرایط هوازی یا بی هوازی به مواد آلی مفید برای گیاهان تبدیل میشوند . میکرو ارگانیسمهای موجود در توده با مصرف مواد غذائی (کربن ،نیتروژن،فسفر وپتاسیم) باعث تجزیه و شکسته شدن مواد زائد آلی میگردند. تجزیه  مواد در کمپوست ،نتیجه فعالیت گروههای متعددی از باکتریها،قارچها،اکتینومیستها،پروتوزوآهاو سایر موجودات ریزی هستند که در مواد آلی وجود دارند. پس از مصرف مواد غذائی توسط میکرو ارگانیسمها گازهای مختلفی نظیر دی اکسید کربن ،متصاعد شده و توده جامد کود بر جای می ماند که می تواند به عنوان یک اصلاح کننده یا تقویت کننده برای خاک مورد استفاده قرار بگیرد .حدود 80% از  اراضی کشاورزی ایران در مناطقی قرار دارند که از نظر مواد آلی بسیار فقیر هستند ،بطوریکه در اک ثر خاکهای ایران مقدار مواد آلی کمتر از یک درصد می باشد.

در مزارع و روستاها نوع مواد قابل کمپوست در ارتباط با تعداد جمعیت ،نوع کشارزی و دامداری،نحوه رژیم غذایی،آداب اجتماعی ،اوضاع اقتصادی و شرایط اقلیمی در منطقه تفاوت میکند.

 

مزایای دفع مواد زاید به طریقه کمپوست در روستاها

 با توجه به امکانات موجود در روستاهای کشور ،توجیه  فنی – اقتصادی و سهولت عملکرد ،تولید بیو کمپوست به روش خانگی یا به کمک کرمها در بسیاری از این مناطق ،مناسب و عملی می باشد. به طور کلی فواید اصلی استفاده از بیو کمپوست در روستاها را میتوان به صورت زیر خلاصه نمود

1-    محصول نهایی با ارزش بوده و برای اهالی روستاها سوددهی دارد وبی کمپوست حاصله رشد گلها ،سبزیجات ،درختچه ها و گیاهان زراعی و باغی را تقویت نموده و بعنوان اصلا ح کننده خاک بکار میرود.

2-    تهیه کمپوست به روش خانگی و نیز ورمی کمپوست زمین بسیار کمی برای آماده سازی و پردازش نیاز دارد.

3-    بیش از 80% زباله های روستائی را مواد آلی تشکیل میدهند و در نتیجه می توانند بدین طریق بازیافت و مورد استفاده در مزارع قرار گرفته و ضمن آنکه تاثیر بسیار مثبتی نیز بر بهداشت محیط روستاهاو کاهش آلودگی ها خواهد داشت.

4-    زمین کمتری نسبت به اماکن دفن نیاز داشته و آلودگی در محلهای دفن زباله های روستائی نیز بسیار کاهش پیا می کند.

5-    بیو کمپوست رطوبت خاک را حفظ کرده ،دما را متعادل نموده و از فرسایش خاک نیز می کاهد. 

 

ماده 1- تعاریف

1-    پسماندهای روستائی :  به مجموعه مواد جامدی گفته میشود که بطور مستقیم یا غیر مستقیم حاصل از فعالیت ساکنین روستائی بوده و از نظر تولید کننده زاید تلقی می شود.

2-    پسماندهای آلی : بخش فساد پذیر و قابل پوسیده شدن مواد زاید جامد را در اثر  تجزیه هواری یا بی هوازی پسماندهای آلی می گویند نظیر پسماندهای غذائی،زائدات گیاهی و غیره. بیش از 90%مواد زاید جامد روستایی را پسماندهای آلی تشکیل می دهند.

3-    کمپوست خانگی : فرایند تبدیل بخش آلی زباله های خانگی نظیر ضایعات غذایی،آشغال سبزی ،باقیمانده های حاصل از فعالیت های چمن زنی ،باغداریو غیره را به کود آلی ،کمپوست خانگی مینامند.

4-    بیو کمپوست : کود کمپوستی را گویند که فقط از پسماندهای آلی منشا میگیرند. این پسماندها شامل بخش آلی زباله ها و پسماندهای باغها و پارکها می باشند.

5-    ورمی کمپوست : به کود کمپوستی اطلاق می شود که به کمک کرمهای خاکی ویژه تهیه میشود. کرمهای خاکی کود دوست به راحتی قادرند موادآلی زاید را به مواد پیت مانند تجزیه و تبدیل نمایند.

6-    نسب کربن به ازت : یکی از پارامترهای مهم در فرایند تولید کمپوست که معرف مواد غذائی مورد نیازز جهت رشد میکروارگانیسم ها می باشد،نسبت کربن به ازت مواد آلی است.

 

 

ماده 2—آماده سازی محوطه عمل آوری کمپوست در خانه

 

پیش از آغاز روند کمپوست سازی ،محوطه تولید کمپوست باید به گونه ای مطلوب آماده گردد. این کار را می توان با یک ظرف خالی یا یک جای گود در زمین شروع نمود. پیش از آن بایستی اطمینان حاصل نمود که محل مورد نظر زهکشی خوبی داشته و هنگام بارندکی هیچ گونه آسیبی از نظر جاری شدن آب به آن نخواهد رسید . بهتر است که محوطه انتخابی نسبت به بقیه قسمتهای حیاط سطح بالاتری داشته باشد،ولی نزدیکی محوطه به شیر آب برای آبیاری منظم کمپوست الزامی است.

آن دسته از ساکنین روستاها که باغدار نیز هستند بهتر است که محوطه کمپوست  سازی را در کناره های باغ خود در نظر بگیرند زیرا در این مناطق کمپوست سازی آسان تر انجام گرفته و در جلوی دید هم نمی باشد و روی هم رفته مکانی است که بیشترین مقدار کود در آنجا مورد استفاده قرار می گیرد.

در صورتی که حیاط خانه بزرگ نباشد ، می توان کمپوست سازی در نقطه ای مناسب از حیاط انجام داد . محوطه ای که برای عمل آوری کمپوست استفاده می گردد بعدها خود قطعه زمین حاصل خیزی را برای کاشت درختان و درختچه ها فراهم می آورد. .

با  هترین منطقه کمپوست سازی در خانه ، مکانی بدون پوشش گیاهی وبه دور از منطقه در ختکاری و فضای سبز است . این محوطه بایستی به گونه ای   

باشد که کارگر از همه جوانب قادر به کار با چنگک یا بیل باشد.

ماده 3 – انتخاب جایگاه مناسب برای تهیه کمپوست خانگی

هدف اصلی از استفاده از ظروف و محفظه های تولید کمپوست ، کنترل دمایی مناسب توده کمپوست می باشد . در انتخاب مکان قرارگیری ظروف باید در نظر داشت که ظرف مورد نظر در مجاورت ساختمان نباشد . در ساختن ظروف به منظور جلوگیری از فساد و فرسودگی می توان از فلزات گالوانیزه ، پلاستیک و یا چوب درخت سدر بهره گرفت (جوبهای قرمز درختان جنگلی نیز در برابر پوسیدگی تا اندازه زیادی  مقاومند. )

علاوه بر آن جایگاههای سیمی مرغداری (توری مرغی ) یا محفظه های پارچه ای کلفت و پردوام ، انواع شناخته شده دیگری هستند که مورد استفاده فراوان قرار می گیرند. از بکارگیری ظروف یک پارچه و بدون منفذ که مانع ورود هوا به داخل توده می شوند ، بایستی جدا اجتناب نمود . یک تود ه بیش از اندازه بزرگ ، خطر انباشتگی بیش از حد محتویات و محدودیت جریان هوارا خواهد داشت .

انواع ظروف و جایگاه هایی که می توانند جهت تولید کمپوست خانگی مورد استفاده قرار بگیرند به شرح زیر طبقه بندی می شوند .

الف – توری های سیمی

می توان از ظروف توری  استوانهای یا مکعب شکل به عنوان ظرف تهیه کمپوست استفاده کرد . اینگونه ظروف به آسانی قابل حرکت بوده و هوا به خوبی در آنها جریان دارد. اشکال زیر نمونه هایی از این جایگاه را نشان می دهد.

ب – جعبه و اتاقکهای چوبی

جعبه های بدون سروته و ازجنس چوبهای مقاوم در برابر پوسیدگی می توانند برای تهیه کمپوست در منازل روستایی مورد استفاده قرار بگیرند . فاصله بین چوبهای چنین جعبه هایی جریان هوارا در آنها امکان پذیر می سازد. (اشکال زیر)

اتاقک های چوبی ابعاد بسار بزرگتری را نسبت به جعبه ها دارا می باشند . این اتاقک ها معمولا از چند بخش تشکیل شده ودر بعضی از موارد مسقف ساخته می شوند . تخته های دیواره اتاقک می بایستی با فاصله در کنار هم جای بگیرند تا تهویه هوا به آسانی انجام پذیرد . در این اتاقک ها ، زباله های آلی ، چمن ، برگها و مواد زاید گیاهی در نخستین محفظه اتاقک ریخته تا دمای کمپوست بالا رود . پس از خنک شدن موتاد ،آنها را به اتاقمک دوم منتقل و سپس موادی که در اتاقک دوم به کمپوست تبدیل گشته اند به اتاقک بعدب انتقال داده می شوند تا زمانی که بطور کامل قابل استفاده گردند . در این حالت زمان تولید کمپوست بسیار کاهش می ابد . این محفظه ها برای روستائیانی که ضایعات گیاهی و آلی فراوانی داشته و تمایل به تولید کمپوست با کیفیت بالاتری دارند مناسب می باشند.

ج – جایگاههای ساخته شده از سنگ یا آجر

جایگاههای تهیه کمپوست خانگی می توانند با بلوک های سیمانی ، سنگ ویا آجر ساخته شوند . در این حالت نیز بایستی بین بلوکها و آجرها فضاهای خالی در نظر گرفت تا عمل هوادهی به خوبی انجام گیرد .

د – محفظه های کمپوست ساز پلاستیکی 

  ظروف فلزی و استوانه های  چرخان متعددی توسط سازندگان مختلف ارایه شده است این محفظه ها معمولا در مقیاس بزرگتر ساخته شده است و برای تهیه کمپوست از پسماندهای غذایی و ضایعات گیاهی در منازل بکار می روند.

و- جایگاه های ساخته شده از کاه و یونجه

در اینحالت مطاق شکل می توان چند بسته کاه را در کنار هم قرار داده و جایگاه مناسبی را برای عمل آوری کود کمپوست تهیه نمود.

 

ماده4-مراحل ساخت و تهیه کمپوست خانگی

برای تهیه کمپوست خانگی می توان از هر یک از جایگاههای ذکر شده در ماده3 استفاده نمود

در این محفظه ها می توان شرایط بهینه برای تبدیل زباله به کود آلی مانند رطوبت توده،درجه حرارت و تهویه مناسب برای فعالیت میکروارگانیسم های فعال کننده و یا حتی کرمهای خاکی را فراهم نمود.

مراحل قدم به قدم زیر برای تولید توده های کمپوست  خانگی به منظور استحصال بهترین نتیجه ارائه می گردد.       

 

لایه اول:در این لایه حدود 5/7 الی 10 سانتیمتر بوته و چوب و خاشاک خرد شده یا سایر مواد خشک و سفت بر روی سطح خاک در کف محفظه تولید کمپوست ریخته می شود.این مواد به سیر کولاسیون و گردش هوا در قاعده توده کمک میکند.

 

لایه دوم : در این لایه حدود 15 الی 20 سانتیمتر تراشه های مخلوط برگ ،خرده های چمن،پسمانده های موادغذایی و...قرارداده می شوند. این لایه به مانند یک اسفنج مرطوب عمل می کند.

 

لایه سوم :حدود 1 سانتیمتر خاک ،منبع خوبی جهت اضافه کردن میکروارگانیسمها ی مورد نیاز توده می باشد.

 

لایه چهارم (اختیاری) در این بخش حدود 5 الی 5/7 سانتیمتر فضولات دامی جهت تامین نیتروژن مورد نیاز میکروارگانیسمها قرارداده می شود. برای کاهش اسیدیته توده می توان مقداری آهک ،خاکستر چوب یا فسفات روی  لایه فضولات حیوانی پاشید. اگر فضولات دامی مورد نظر خشک  باشند باید به آن آب اضافه شود.

 

لایه پنجم : مراحل 1 الی 4 تا موقعی که ظرف پر شود باید تکرار گردد. در شرایط هوای گرم و تابستانی بهتر است که در بالای توده گودال کوچکی جهت جمع آوری آب باران در نظر گرفته شود.

درجه حرارت یک توده مناسب در مدت چها ر الی پنج روز به حدود 60 درجه سانتیگراد خواهد رسید . در طی این مدت ، توده کمپوست به میزان قابل ملاحظه ای نشست می یابد. این امر نشانه خوبی از عملکرد صحیح توده می باشد

پس از حدود دو هفته توده را به مدت چند ثانیه بهم زده و در صورت نیاز به آن بایستی آب اضافه شود.کمپوست حاصله پس از دو الی سه ماه آماه مصرف خواهد بود. توده ای که در اواخر بهار تهیه شده باشد می تواند در فصل پاییز مورد استفاده قرار گیرد و به همین ترتیب 

توده ای که در اواخر پاییز ساخته شده می تواند در بهار توسط کشاورزان و روستاییان استفاده شود با افزایش تعداد  دفعات زیرو و رو کردن توده سرعت فرآوری و رسیدن کمپوست نیزبه همان نسبت افزایش می یابد.

ماده5- مراحل ساخت و تهیه کمپوست بکمک کرمهای خاکی

یکی از روشهای مهم تهیه  کمپوست خانگی استفاده از کرمهای خاکی می باشد.در این روش کرمها نقش اساسی را در چرخه تبدیل مواد آلی  به هوموس به عهده دارند.

5-1- انتخاب کرمهای مناسب

هر کرمی دارای شرایط محیطی ویژه خود می باشد. برخی در اعماق خاک و پاره ای یگر در خاک باغچه و شماری نیز در زیر تنه پوسیدده درختان زندگی می کنند.اما کرم مناسب کمپوست سازی ، کم نوع قرمز می باشد. طول کرمهای قرمز بالغ 5تا10سانتیمتر و وزن600تا1200تای آنها نزدیک به500گرم می  باشد(این وزن بستگی به سن کرمها،مقدار رطوبت و مواد مغذی موجود در خاک خواهد داشت).

 

 از میان گونه های متفاوت کرمها یک نوع برای تولید کمپوست از همه مناسب تر می باشد . از آنجا که کرمهای قرمز در برابر تغییرات دما بین 4/4 تا 2/32 درجه مقاوم هستند و همچنین مقدار زیادی از مواد را در روز به کمپوست تبدیل می کنند،از همین رو برای کمپوست سازی مناسب هستند. کرمهای قرمز در شرایط گرم ،مرطوب ،تاریک و پر از مواد مغذی خیلی سریع تکثیر می شوند.

 

5-2- روش تهیه کمپوست به کمک کرمهای خاکی

در آغاز کار باید جعبه هایی مناسب کمپوست سازی تهیه نمود . ابعاد مناسب و مورد نیاز برای تهیه کمپوست سازی در این روش به قرار زیر است :

طول :     2-1 متر        عرض :1-7/0   متر      ارتفاع : 5/0- 35/0  متر

برای این جعبه ها می بایستی شکافها و سوراخ هایی در کف و بدنه  درنظر گرفت تا هوا به آسانی عبور نماید. چنین جعبه هایی ،گنجایش حداقل تولید 3 کیلو گرم کود در هفته را خواهند داشت .

مناسب ترین نوع بستر برای کرمها نوع سلولز دار است . بافت الیافی سلولز رطوبت و هوای کافی را درون جعبه نگه می دارد. برای اینکه قسمت ته جعبه بعد از مدتی توسط کرمها از بین نرود ،می توان از ورقه های روزنامه یا مقوا استفاده نمود  . روی روزنامه ها را تا ارتفاع یک سانتیمتر خاک ریخته و حدود 2برابر آن آب بدان اضافه گردد. در این صورت محیط به سبب داشتن رطوبت نسبی 60 الی 80 درصد شرایط مناسبی برای فعالیت کرمها می باشد.

سپس پسماندهای آلی را بایستی به صورت لایه لایه به بستر اضافه نمود . کرمهای خاکی با حرکت عمودی به سمت بالا و لایه های جدید حاوی مواد غذایی ساخت کود آلی را شروع می کنند. کرمها با حفاری که به طور مداوم انجام می دهند تا به عمق بیشتری از بستر نفوذ نموده و در نتیجه با فراهم آوردن شرایط مناسب هوازی ،سرعت و جریان تبدیل ضایعات و زباله ها را بیشتر می نمایند . در این روش مواد زاید پس از 45 روز آماده بردبشت می باشند یعنی وقتی که بیوهو موس تولید شد قابل سرند بوده و می توان محصول تولید شد قابل سرند بوده و می توان محصول را مورد استفاده قرار داد. برای ساخت بیو کمپوست در این روش نیاز به انتقال حداقل 100-40 کرم خاکی به داخل محفظه تهیه کود می باشد.

5-3—جمع آوری کمپوست آماده شده

باید توجه داشت که کرمها پس از مصرف زباله ها ،از خود فضولاتی را باقی می گذارند . به همین سبب هر دو یا سه ماه یکبار بستر جعبه بایستی تعویض شود.

با تیره تر شدن رنگ محتویات درون جعبه همراه با افزایش بوی خاک و رطوبت ،کود حاصله آماده مصرف می شود . بیو کمپوست حاصله حاوی مواد مغذی فراوانی بوده و غنی ترین خاک برای گیاهان می باشد. برای جمع آوری کمپوست از درون جعبه کمپوست سازی مراحل زیر توصیه می گردد.

1-    پس از آماده شدن کمپوست آنرا در یک طرف جعبه جمع کنید.

2-    در بخش خالی جعبه بستر تازه ای درست نمائید.

3-    سپس زباله های تازه بر روی بستر تاز درست شده و در کنار کمپوست آماده پیشین ریخته شد.

4-    حدود یک تا دو هفته منتظر بمانید تا کرمها از کمپوست قدیمی به قسمت تازه روی آورند و آنگاه از کمپوست آماده شده قبلی استفاده نمائید .

 

ماده 6- کنترل فرایند تولید کمپوست خانگی

6-1- رطوبت توده کمپوست

به طور کلی هر یک از طبقه ها و لایه های کمپوت باید مرطوب شوند ولی نحوه رطوبت دهی نباید به صورتی باشد که لایه ها به حالت غرقابی در ایند. همچنین بایدتوجه داشت که حضر بیش از حد نور خورشید یا باران تاثیرات معکوسی برروی تعادل رطوبتی در داخل توده کمپوست می گذارد . غالبا میزان رطوبت توده کمپوست بایدستی در حدود 50 الی 60 درصد برمبنای وزن کل توده باشد . توده های بسار خیس که آب از آنها می چکد ،کمبود اکسیژن داشته و می توانند تخمیر بی هوازی شوند ودر نتیجه تولید بوهای نامطبوع نمایند . چنانچه توده کمپوست بسیار مرطوب شده و بوی نامطبوعی در آن تولید شده باشد بایستی گامهایی را برای خشک نمودن آن برداشت . مخلوط نمودن برگهای خشک ،کاه و کمپوستهای خشم وقدیمی در جهت جذب رطبوت اضافی کمک شایان توجهی می نماید.

از طرف دیگر رویش علفهای هرز در کمپوست نشانه اطمینان از خشک بودن توده است و در صورت مشاهده علفهای هرز بایستی سریعا توده کمپوست بهم زده شود . قراردادن ظرف تهیه کمپوست در معرض باد نیز به تندی باعث خشک شدن توده کمپوست گردیده و حضور مورچه ها در توده ، نشانه دیگیری از کمبود رطوبت در توده می باشد. در صورتی که کمپوست حاوی رطوبت کافی نباشد ، درجه حرارت کل توده کمپوست کاهش یافته ودر نتیجه مدت زمان تجزیه طولانی خواهد شد . کمپوستی که به این طریق حاصل می شود کیفیت خیلی خوبی نخواهد داشت .

6-2 – نسبت کربن به ازت توده کمپوست

هرنوع ماده آلی دارای یک نسبت کربن به ازت  ویژه خود می باشد . نسبت کربن به ازت حدود  30برای فعالیت میکروبهای داخل کمپوست بسیار مناسب و ایده آل هست . این تعدل و بالانس بین کربن و نیتروژن به وسیله اختلاط و همزدن توده به خوبی تامین می شود .

جدول می توان جهت برآورد نسبت   اجزای کمپوست مورد استفاده قراربگیرد.

 

 

6-3- هوادهی توده کمپوست

وجود شکاف و سوراخ در کف و دیواره های محفظه تولید کود و باز بودن آن برای عبور آزاد هوا به درون محفظه بسیار مهم می باشد .

یک روش هوادهی توده کمپوست در سیستم های خانگی ، کاربرد لوله های قابل انعطاف

ویا لوله های   سوراخ دار می باشد که آنها را به طور موازی روی آجرهای سفالی قرار می دهند و سطوح تهویه زیر توده کود را فراهم می کنند. باید توجه داشت که جداره محفظه تولید کمپوست را برای برقراری جریان هوا در داخل توده ، بایستی سوراخدار یا شکاف دار ساخت

بهترین روش برای اضافه نمودن مواد جدید به درون محفظه این است که مواد مورد نظر را به صورت لایه های افقی برروی هم قرارداده و آنگاه آنها رابطور عمودی با چنگال باغبانی ،  بیل یا هر وسیله مشابه دیگر مخلوط نمود. در هر زمان که توده بر گردانده شده یا مواد تازه ای به آن افزوده گردد، بلیستی توده را با چوب یا سیخ ، سوراخ سوراخ نموده تا لایه جدید مانع ورود هوا از قسمت پایین نشود.

تراشه های چوب ( نه تکه های بزرگ چوب )کمک شایان توجهی به برقراری جریان هوا در داخل توده کود می نماید. تراشه های چوب با پوک نگهداشتن توده و عبور دادن هوای کافی از لابلای آنها به میزان فراوانی سبب کاهش بوی بد خواهند شد . از آنجا که تکه های بزرگ چوب نه تنها در روند کمپوست سازی تجزیه نمی گردند بلکه در آن ایجاد اختلال نیز ، می نمایند ، از این رو پیش از انجام عمل کمپوست سازی بهتر است جوبها را یه صورت تراشه در آورد.

ماده 7 – مشخصات کمپوست رسیده

چنانچه کود حاصله دارای رنگی متمایل به سیاه و کاملا خرد شده باشد و نیز پس از غربال شدن بوی زننده هم نداشته باشد می توان تاحدودی بیان داشت که این عمل آمده و می تواند مورد استفاده قرارگیرد .

کود رسیده و به عمل آمده بویی همانند بوی لایه رویی خاک جنگل که بسیار غنی می باشد ،خواهد داشت . کود رسیده هنگامی که مستقیمادرلایه های درون خاک بوسیله ابزلرهای شخم زنی آمیخته و مخلوط شود ، ارزش خود را نمایان می سازد. بهره گیری از این نوع کودهای آلی به جای کودهای شیمیایی از سویی تهی شدن خاک از نیتروژن راکاهش می دهد باعث کاهش آلودگی رودخانه ها ، دریاچه ها و آبهای زیرزمینی می گردد.

 

ماده 8 - مقدار مصرف  کمپوست در کشاورزی ب مقدار ،نوعو جنس خاکی بستگی دارد که قرار است کمپوست در آن مصرف شود. قبل از مصرف کمپوست در کشاورزی باید تمام جوانب کار از نظر نوع خاک ،تغذیه گیاهی و رعایت موازین بهداشتی مد نظر قرار گیرد. اگر منظور از مصرف کمپوست مقابله با فرسایش خاک باشد. بایستی مقادیری بین 300تا500 تن در هکتار مصرف شود. چون کمپوست دارای مقادیر نسبتا زیادی کربنات است،مصرف آن در زمینهای قلیائی موجب ازدیاد phمی شود که نتیجتا مصرف آن را در این گونه زمینها محدود می نماید .مصرف کمپوست معمولا برای محصولاتی همچون درختان جنگلی ،پارک و فضای سبز توصیه می شود.

 

-         صیفی کاری 

برای انواع سبزیها (کلم،کاهو،گوجه فرنگی ،خیار ،پیازچه،کرفس....) حدود 40تا80 تن در هکتار برابر 4تا8کیلوگرم در متر مربع ،هر2تا3سال یکبار در سطح خاک گسترده شود.

 

-         فضاهای سبز

تا 100 تن در هکتار هر 2تا3 سال یکبار در سطح زیرین خاک پخش می شود . همچنین برای حفاظت از خاک و تثبیت تپه های شنی یا کویرزدایی ،در ابتدا 200تا300 تن در هکتار و بعداز گذشت دو سال هر 3-2 سال یکبار 100 تن در هکتار و به ضخامت 10تا25 سانتیمتر روی خاک گسترده شود.

  

-         گلخانه ها

در اینحالت باید کمپوست را تا میزان 30-20 درصد حجمی با خاک مخلوط نمود . برای نگهداری از نهال هرسه سال یکبار ،20تا30 تن در هکتار باید به طور سطحی پخش نمود .

 

-         تاکستانها

در فصل بهار یا تابستان هر سه الی چهار سال یکبار 20تا 40 تن کمپوست ودر تاکستانهای جدیدالاحداث 150 تن در هکتار ،در سطح خاک بایستی پخش نمود.

 

-         گلهای زینتی

برای گلهای زینتی در فضای باز حدود 100-80 تن در هکتار بایستی هر 4-3 سال یکبار پخش شود.

 

-         درختان میوه هسته دار و دانه دار

برای این درختان نظیر سیب ،گلابی،آلو،زرد آلو، گوجه ،گیلاس و.... حدود 60-30 تن در هکتار ( در سایه انداز درخت) ،هر سه سال یکبار میتوان کمپوست را پخش نمود.

 

-         درختان غیر مثمر

برای درختانی نظیر کاج، صنوبر، سپیدار، کبوده ، سرو و غیره حدود 50-100 تن در هر هکتار ، هر2-3 سال یکبار میتوان کود کمپوست را مصرف نمود .

-         گیاهان ردیفی

برای گیاهان ردیفی مانند چغندر ، ذرت ، سیب زمینی و پنبه در فصل بهار یا پاییز می توان مقدار 40 تا 100 تن در هکتار کمپوست را مصرف نمود.

-         غلات

-         در مورد غلات نظیر گندم ، جو ، چاودارو غیره می توان حدود 20 تا 60 تن در هر هکتار در بهار یا قبل از شخم زدن ، کمپوست را بصورت سطحی پخش نمود .

-         چمن کاری

در بستر چمن کاری حدود 100- 80 تن در هکتار (10- 8 کیلو گرم در متر مربع ) و برای نگهداری چمن در بهار یا پاییز حدود 60- 20 تن در هکتار (6- 2 کیلو گرم در متر مربع ) در هر سال می توان کمپوست را مصرف نمود. برای کاشت چمن کمپوست را بایستی با ماسه مخلوط و بذر با آن پوشاند.

 

-         جالیز کاری

در جالیز کاریها نظیر هندوانه ،خربزه،طالبی و غیره به میزان 90-30 تن در هکتار، هر 3-2 سال یکبار می توان از کمپوست استفاده نمود.

 

-          قارچ

در پرورش انواع قارچها می توان کمپوست را به اندازه مورد نیاز بعنوان خاک  پوشش و خاک زیر کشت مورد استفاده قرار داد.